Армения 2026 жылдың тамызында Разданның маңында Firebird ЖИ-орталығының бірінші кезегін іске қосты. Республика үкіметінің деректері бойынша, жобаға $500 млн инвестиция салынды, 6 мыңнан астам Nvidia Blackwell процессоры орнатылды және 18 мегаватт қуаттылықтағы есептеу инфрақұрылымы құрылды. BeInCrypto хабарлағандай, іске қосу Еревен мен Баку арасындағы бейбіт реттеу жөніндегі келіссөздер пакетіне енгізілген АҚШ экспорттық лицензиясының арқасында мүмкін болды. Вашингтон компанияның жасанды интеллект міндеттеріне арналған ең қуатты ускорительдерінің бірі болып табылатын 41 мың Nvidia GB300 чипін қосымша шығаруға рұқсат берді.
Алғашында Firebird шамамен 6 мың процессорға лицензия алды. Вашингтон келісімі жасалғаннан кейін АҚШ билігі жеткізілімдерді кеңейтуге рұқсат берді. Жобаның өзі Nvidia чипін Армения ішінде өндіруді көздемейді, алайда оларды әкелуге рұқсат машиналық оқыту мен деректерді өңдеуге арналған қуатты инфрақұрылым құруға мүмкіндік ашты. The Wall Street Journal мәліметіне сәйкес, Вашингтон озық Nvidia процессорларына қол жеткізуді Еревен мен Баку арасындағы алдын ала келісімді жеделдетудің ынталандыруларының бірі ретінде пайдаланды. Американдық тараптың бағалауынша, Армения президенті Никол Пашинянға келісімнің ішкі саяси шығындарын өтеу үшін бейбіт процестің нақты экономикалық нәтижелері қажет болды. Firebird жобасы үшін озық процессорларды әкелуге рұқсат дәл осы мақсатпен келіссөздер пакетіне енгізілді.
Орталықтың дамуы бастапқы кезеңнің шеңберінен әлдеқайда асып кетеді. Болашақ инвестициялар көлемі $4 млрд-тан асырылмақ, ал процессорлар саны 2027 жылдың соңына дейін 100 мың бірліктен астамға жеткізілуі жоспарланған. Сонымен қатар кешеннің энергетикалық базасы да өсіп жатыр: инфрақұрылым қуаты қазіргі 18 мегаваттан 400 мегаватттан астамға дейін ұлғаяды. Мұндай қор тұрақты жүктемемен жұмыс істейтін ондаған мың ускорительді қоректендіру және суыту үшін қажет. Разданның маңында орталықтың іске қосылуы Арменияны Оңтүстік Кавказдың ең ірі есептеу алаңдарының бірінің иесіне айналдырады. Мұндай деңгейдегі инфрақұрылым елдің ішінде жасанды интеллекттің ауқымды модельдерін әзірлеу және оқыту мүмкіндіктерін ашады. Жобаның атауы да символдық мәнге ие — Firebird, жар-құс образына нұсқайтын. Оның артында толық практикалық міндет тұр: экспорттық рұқсатты мыңдаған ускорительі бар жұмыс істейтін индустриялық объектіге айналдыру. Салыстыру үшін: 2026 жылдың ақпанында қол қойылған Әзербайжан мен АҚШ-тың стратегиялық серіктестік хартиясы осы елде жасанды интеллект деректерін өңдеу орталықтарын құруды көздейді, алайда нақты компаниялар, инвестиция көлемі, жабдық саны мен мерзімдер құжатта белгіленбеген. Осылайша, технологиялық пакеттің армяндық бөлігі өлшенетін нәтижеге айналды: лицензия берілді, мыңдаған процессорлар орнатылды және $500 млн тұратын бірінші кезек іске қосылды. Кешеннің одан әрі дамуы жарияланған жоспарларды іс жүзінде қаншалықты жүзеге асыруға болатынын анықтайды.