АҚШ-тың ірі биржалық қор эмитенттері биткоинді институционалды иеленушілер үшін активтерді дербес сақтаудан құрылымдық қаржы өнімдеріне көшуді жеңілдетуде. Инвесторлар бірінші криптовалютаны алдын ала фиатқа сатпастан тікелей ETF акцияларына айырбастай алады. Активтерді заттай нысанда (in-kind) құру механизмі нарықта барған сайын қолжетімді және стандартталған түрге ие болуда, ал BlackRock компаниясы IBIT тикері бар биткоин-ETF арқылы осындай конверсияларда 5 миллиард доллардан астам сомды өткізіп үлгірді, деп хабарлайды Bloomberg агенттігі.
Жақын уақытқа дейін мұндай мәмілелер негізінен ірі институционалды инвесторларға ғана қолжетімді жеке шешімдер болатын. Алайда АҚШ реттеушілері in-kind механизмі бойынша ETF құруға рұқсат бергеннен кейін, тәжірибе нарықта белсенді таралу үстінде. 2026 жылдың шілдесінде BlackRock компаниясы мұндай операцияның минималды мөлшерін 25 миллион доллардан 1 миллион долларға дейін төмендетті. Бұл механизм шеңберінде инвестор биткоинді тікелей қорға береді де, оның орнына тиісті мөлшердегі ETF акцияларын алады. Транзакцияның техникалық іске асырылуын криптовалюта иесі мен қор эмитенті арасында делдал ретінде әрекет ететін уәкілетті қатысушы немесе маркет-мейкер қамтамасыз етеді.
Бұл механизм ірі криптовалюта иелеріне бірқатар құрылымдық ерекшеліктер ұсынады. Біріншіден, инвестор жеке кілттерді сақтау және криптокошелек басқару мәселелерін дәстүрлі қаржы өнімі шеңберінде кәсіби кастодианға жүктейді. Екіншіден, инвестор биткоинге реттелетін биржалық құрал арқылы экономикалық экспозициясын сақтайды. Үшіншіден, инвестордың нақты жағдайына және қолданылатын салық заңнамасына байланысты криптовалютаны ETF-ке айырбастау биткоинді тікелей ақшаға сатудан айырмашылығы ретінде салықтық оқиғаның бірден танылуын талап етпейтін операция ретінде қарастырылуы мүмкін. Алайда әрбір нақты операцияның түпкілікті салықтық саралануы профильді мамандармен жеке кеңес алуды қажет етеді. Мұндай қызметтерге сұраныс сонымен қатар ірі криптовалюталық байлықты дербес сақтаумен байланысты объективті тәуекелдермен — кастодиалдық сервистердегі оқиғалармен және операциялық қауіпсіздік мәселелерімен — де қолдауда.
«Бұл өсе бермек, өйткені біз қолжетімділікті кеңейтуді жалғастырамыз. Адамдар сыртқы әлемде не болып жатқанын көреді — ұрлықтар, қорқытып алушылықтар, сақтаумен байланысты мәселелер — және бұл оларды активтерінің барлығын немесе бір бөлігін аударуға ынталандырады», — деді BlackRock цифрлық активтер бағыты жетекшісі Робби Митчник, нарық үрдістерін түсіндіре отырып.
Криптовалюта нарығында сұраныстың қалпына келу аясында in-kind механизміне қызығушылық арта түсуде. Биткоин өткен аптада 79 000 доллар деңгейінен өтті, ал АҚШ-тың споттық ETF-тері 2026 жылдағы ең ірі апталық капитал ағынын — 1,92 миллиард долларды — тіркеді. Жиынтығында биткоин- және Ethereum-ETF есепті кезең ішінде 2,62 миллиард доллар тартты. Робби Митчниктің айтуынша, АҚШ-тың ең ірі споттық биткоин-ETF болып табылатын IBIT арқылы бірінші криптовалютаны қор акцияларына айырбастауда 5 миллиард доллардан астам сома өтті. Салыстыру үшін: өткен жылдың қазанында бұл көрсеткіш 3 миллиард доллардан астам болған еді, бұл институционалды қатысушылардың белсенділігінің айтарлықтай өскенін дәлелдейді.
Алайда процесс әлі толықтай автоматтандырылған емес. Операция бір аптадан астам уақытты алуы мүмкін және техникалық орындалу үшін маркет-мейкерлер мен уәкілетті қатысушылардың міндетті қатысуын талап етеді. Bitwise компаниясы — криптовалюталық ETF-тің тағы бір ірі эмитенті — бастапқыда мұндай алғашқы операцияның минималды мөлшерін 100 миллион доллар деңгейінде белгілеген болатын. Кейіннен бұл шек 50 миллион долларға дейін төмендетілді, ал қазіргі уақытта шамамен 3 миллион долларды құрайды. «Бүкіл процесс әлі де жеке сипатта — клиентті маркет-мейкермен таныстырудан бастап кеңесшімен жұмысқа дейін, — бірақ ол барған сайын стандартталып келеді», — деп атап өтті Bitwise инвестициялар директоры Мэтт Хоуган. Оның бағалауынша, бұрын операциялар салыстырмалы түрде баяу жүрсе, енді олар стандартталған процеске ұқсай бастады, ал болашақта бір батырманы басу арқылы жүзеге асырылатын операцияға айналуы мүмкін.
Активтерді заттай нысанда құру конверсиялары біртіндеп биткоин шегінен шығып, басқа цифрлық активтерге тарала бастады. Grayscale және VanEck компаниялары Ethereum негізіндегі өнімдер үшін бұл механизмді пайдаланады, ал Bitwise Ethereum және Solana бойынша да осындай операциялар жүргізеді. Grayscale компаниясында in-kind механизмі арқылы жүргізілген ETF-тің жалпы құруларының үлесі бірнеше ай ішінде айтарлықтай өсті. 2026 жылдың наурызында бұл биткоин-өнімдер үшін 28% және Ethereum-өнімдер үшін 57% болса, маусымға қарай бұл көрсеткіштер тиісінше 62% және 63%-ға жетті, бұл ETF-тің бастапқы нарығы құрылымының түбегейлі өзгеруін куәландырады.
Morgan Stanley компаниясында in-kind конверсиялары жалпы көлемі шамамен 560 миллион долларды құрайтын MSBT тикеріндегі споттық биткоин-ETF активтерінің шамамен 5–7%-ын алады. 21Shares компаниясында соңғы үш айда аяқталған операциялардың орташа мөлшері шамамен 5 миллион долларды құрады, бұл клиенттік базасының мәміле мөлшері бойынша диверсификациясын көрсетеді. Негізгі инфрақұрылымдық шектеу — криптовалютамен тікелей жұмыс жасауға және конверсияның техникалық жағын қамтамасыз етуге дайын делдалдардың болуы қажеттілігі болып қала береді. Алайда мұндай қатысушылар санының артуымен операциялардың минималды сомасы төмендей беруі мүмкін, бұл механизмді барған сайын кеңейіп отырған институционалды инвесторлар тобына ашады.
«Бүгін бұл криптонативті пайдалану сценарийі толық жұмыс жасауда. Сонымен қатар біз ETF маркет-мейкерлерінің in-kind мүмкіндігін пайдаланып, ETP жұмысының бастапқы және жиі тиімдірек тәсіліне оралуын барған сайын жиі байқаймыз», — деп атап өтті Grayscale сауда және капитал нарықтары жетекшісі Криста Линч, нарықтық инфрақұрылымның эволюциясын баса көрсете отырып.
***
Материал тек танымдық-ақпараттық мақсатта дайындалған және қаржылық кеңес немесе ұсыныс болып табылмайды.